Paryski szał rowerowy

Jest zgrabny i uwielbiany, doczekał się nawet piosenki. Paryżanie sięgają po niego 100 tysięcy razy dziennie, a miasto zarabia na nim 15 milionów euro rocznie. Paryż ogarnęła vélibomania. - To sukces, jakiego nikt się nie spodziewał - mówią paryscy decydenci i zwykli mieszkańcy

Pomysł był prosty: bardzo dużo miejskich rowerów, tanich, dostępnych przez całą dobę, przez cały tydzień, w każdym zakątku Paryża. Tak przed dwoma laty powstał paryski jednoślad. Nazwę wymyślili miejscy urzędnicy: vélo (rower) i libre (wolny) dały słowną zbitkę vélib. Szary, z koszykiem i kilkoma przerzutkami, odpowiednio wzmocniony. Niby nic nowego, na rowerach jeżdżą masowo Holendrzy czy Skandynawowie, a jednak to paryski publiczny system wynajmu rowerów, największy we Francji, stał się fenomenem.

Po pierwsze - vélibem można jeździć niemal za darmo; wystarczy zmieniać go co pół godziny.

Po drugie - véliby są naprawdę wszędzie, paryżanie mają do dyspozycji prawie 21 tys. rowerów wpiętych w półtora tysiąca stacji. Bierzesz pojazd na jednej z nich, porzucasz na dowolnej, w całym mieście.

Flaga na maszt, vélib jest nasz

Vélib jest wygodny, bezpieczny, dostosowany dla każdego. Daje poczucie swobody bez zobowiązań: nie musisz oddawać go w tym samym miejscu, nie musisz o niego dbać, naprawiać, troszczyć się o przechowywanie. I przede wszystkim pozwala szybko poruszać się po metropolii: zwłaszcza w godzinach szczytu, kiedy miasto opasują korki i zwłaszcza podczas strajków miejskiej komunikacji.

Vélib jest stylowy, a dla czułych na estetykę paryżan to nie bez znaczenia. Pojazd, który zdobył już kilka nagród za wzornictwo, zaprojektował Patrick Jouin, młody projektant pracujący m.in. z Philippem Starckiem, firmami Alessi i Renault. Wymyślił także kształt roweromatu, który stoi przy każdym stojaku: opływowa, zwężająca się ku górze sylwetka ma przypominać drzewo. Perłowoszary kolor roweru wybrał sam Bertrand Delanoë, mer Paryża.

- To barwa elegancka, harmonijnie współgrająca z zabytkami. Rowery nie mogły być jaskrawe, żeby nie kontrastować i nie psuć wyglądu miasta; zwłaszcza, że jest ich tak wiele - mówią urzędnicy z magistratu.

Paryż wystartował w lipcu 2007 roku, wielką pompą: miasto było zaplakatowane, mer odbył honorową vélibo-rundę, na stacjach wolontariusze tłumaczyli, jak działa system. Jeżdżenie vélibem szybko stało się w Paryżu bardzo en vogue.

Robert Gildas z paryskiego merostwa, odpowiedzialny za véliby: - Wybraliśmy lipiec, przekonani że miesiąc wakacyjny, swobodniejszy, z gwarantowaną pogodą, zachęci paryżan, żeby wsiąść na rowery. Tak naprawdę mieliśmy sporo obaw, czy cały ten system się przyjmie, bo wcześniej nie było u nas, tak jak np. w Amsterdamie, specjalnej tradycji codziennego używania rowerów. Ruszaliśmy więc w wielkiej niepewności, tymczasem to, co się zdarzyło, przerosło wszelkie oczekiwania. Już pierwszego dnia - kompletne szaleństwo. Trudno było o wolny rower, bo mieszkańcy byli ciekawi nowego. Zaledwie po miesiącu miasto fetowało milionowego użytkownika.

Vélibmania

Lucie Blain przekonała się do véliba od razu. - To był sukces od samego startu, wszyscy chcieli go wypróbować - opowiada młoda paryżanka.

Lucie nie ma prawa jazdy ani samochodu, podobnie jak połowa paryżan. - Auto u nas to tylko utrapienie: wielogodzinne korki, wandalizm, problem z parkowaniem, brak garaży. Rower jest znacznie lepszym rozwiązaniem - uważa. Nie jeździ nim do pracy, traktuje jako środek lokomocji podczas wypadów do kina, do parku, do przyjaciół. - Jedyna uciążliwość, to jego ciężar; waży 22 kilo i nie prowadzi się zbyt lekko. No i trzeba zawsze uważnie go obejrzeć: bywa, że hamulce puszczają, że kierownica jest skrzywiona. Poza tym ma same zalety. Mam wrażenie, że odkąd pojawiły się te rowery, ludzie trochę zwolnili, są bardziej zrelaksowani - dodaje.

Żeby skorzystać z pojazdu, trzeba mieć kartę kredytową. Reszta jest opisana na roweromacie, w ośmiu językach, z arabskim i chińskim włącznie. Wystarczy kliknąć na odpowiednie guziki, żeby system nas zidentyfikował, sprawdził, czy mamy na karcie 150 euro, które jest zabezpieczeniem na wypadek kradzieży i wyświetlił numery proponowanych egzemplarzy do wzięcia. Bilet jednodniowy kosztuje 1 euro, tygodniowy - 5, roczny - 29. Mamy minutę, żeby odpiąć wybrany rower. W razie wątpliwości można zadzwonić pod całodobowy "Allo Vélib"

Robert Gildas: - Centrum jest coraz bardziej zakorkowane, więc chcieliśmy namówić mieszkańców, żeby przesiedli się z samochodów na rowery. Potraktowaliśmy véliby jako alternatywny środek transportu, do pracy, szkoły czy na zakupy, a nie rower do całodziennych przejażdżek rekreacyjnych. Stąd sposób naliczania: pierwsze pół godziny jest bezpłatne. Potem system ściąga z karty kredytowej euro za dodatkowe pół godziny, dwa euro za następne, cztery euro za kolejne. Słowem, opłaca się jeździć na krótkich trasach.

Vélib długodystansowy

Jednak wbrew sugestiom decydentów, paryżanie nie traktują véliba wyłącznie jako pojazdu krótkodystansowego. Z upodobaniem wymieniają go co pół godziny na inny i w ten sposób przez cały dzień jeżdżą za euro. Nie mają z wymianą najmniejszego problemu: sieć stojaków jest bardzo gęsta, dzieli je nie więcej niż trzysta metrów.

Bertrand, starszy pan, którego spotykam w południe na ulicy Vieille du Temple w dzielnicy Marais, właśnie odpina véliba.

- Od marca, jak tylko robi się ciepło, codziennie robię sobie miejskie przejażdżki - mówi, wrzucając książkę do koszyka. - Jedyny problem, to czasem brak wolnych miejsc do oddania roweru.

Matthieu Buffenoir, inżynier, wygląda jak z paryskiej pocztówki: przystojny 27-latek ze słuchawkami na uszach opala się na Pont des Arts, z Luwrem w tle. Zajada bagietkę, obok stoi vélib.

- Mieszkam w okolicach Gare du Nord, a pracuję pod Paryżem, więc wygodniej korzystać mi z busu i RER (paryska kolej aglomeracyjna - przyp.red.). Ale jak tylko mam wolne i jest ładna pogoda, biorę miejski rower i włóczę się po nadsekwańskich bulwarach. Vélib stał się już modą - przyznaje.