Literacka nagroda Angelus dla Josefa Skvoreckiego

Czeski pisarz Josef Skvorecki jest tegorocznym laureatem Literackiej Nagrody Europy Środkowej "Angelus". Jury pod przewodnictwem Natalii Gorbaniewskiej nagrodziło jego książkę "Przypadki inżyniera ludzkich dusz".

Skvorecky jest czeskim pisarzem emigracyjnym. "Przypadki inżyniera ludzkich dusz" napisał w latach 70, ale dopiero w ubiegłym roku opublikowało ją po polsku wydawnictwo Pogranicze. - O tej powieści napisano dużo mądrych słów. Opowiada ona o historii, ale nie jest powieścią historyczną. Nie dość że wciąż pozostaje bardzo współczesna, to jeszcze wkracza w przyszłość - tłumaczyła wybór jurorów przewodnicząca jury Natalia Gorbaniewska podczas sobotniej gali Angelusa we wrocławskim Teatrze Muzycznym Capitol. - Z "Przypadków" można wyciągnąć lekcję, że życie za komuny, za okupacji hitlerowskiej i na emigracji jest śmieszniejsze i straszniejsze niż można przeczytać w podręcznikach, pracach historycznych i publicystycznych. W tym właśnie tkwi cud literatury.

Josef Skvorecki nie mógł z powodu złego stanu zdrowia przyjechać do Wrocławia by odebrać nagrodę. Zrobił to w jego imieniu tłumacz powieści Andrzej Jagodziński. Przypomniał, ze Skvorecki pochodzi z Nachodu, miasteczka leżącego przy polsko-czeskiej granicy.

"Przypadki inżyniera ludzkich dusz" to kolejna powieść pisarza, której bohaterem jest Danny Szmirzicky, pisarz, emigrant z Czechosłowacji, wykładowca amerykańskiej uczelni, alter ego autora. Danny - mężczyzna w średnim wieku, próbuje podzielić się ze swoimi amerykańskimi studentami doświadczeniami, które wyniósł z Europy Wschodniej. Przemyca im swoją wiedzę na temat komunizmu i wcześniejszych traum związanych z II wojną światową. Bezskutecznie, bo młodzi Amerykanie nie są w stanie go zrozumieć.

Jagodziński odczytał podziękowania pisarza. "Jesteśmy sąsiadami, moje rodzinne miasto Nachod leży tylko 120 kilometrów od Wrocławia. Mam nadzieję, że stan mojego zdrowia na tyle się poprawi, że będę mógł odbyć choć jeden transatlantycki lot i odwiedzić moje rodzinne strony. Bardzo chciałby przy tej okazji przyjechać do Wrocławia".

Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus przyznawana jest za najlepszą książkę prozatorską wydaną po polsku w poprzednim roku. Jej fundatorem jest miasto Wrocław. Nagrodę stanowią statuetka Angelusa autorstwa Ewy Rossano i czek na 150 tys. zł. Książki żyjących autorów, pochodzących z 21 krajów Europy Środkowej zgłaszają wydawcy. Publikacje ocenia jury w składzie: Natalia Gorbaniewska - przewodnicząca jury, prof. Stanisław Bereś, Piotr Kępiński, prof. Julian Kornhauser, Ryszard Krynicki, Tomasz Łubieński, Krzysztof Masłoń, Justyna Sobolewska i prof. Andrzej Zawada.

W sobotę po raz pierwszy w historii Angelusa uhonorowano też tłumacza zwycięskiej książki. Nagrodę w wysokości 10 tys. zł ufundowana przez Państwową Wyższą Szkołę Zawodową im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu odebrał Andrzej Jagodziński.

- Skvorecky nie jest łatwy do tłumaczenia - mówiła Natalia Gorbaniewska. - Choć jest pisarzem emigracyjnym nie pisze pod tłumaczy. Jego język jest bardzo bogaty. On nie pisze tylko po czesku, ale w różnych wariacjach czeskiego - po czesko-niemiecku, czesko-słowacku i czesko-rosyjsku. To tłumaczenie wymagało cudów i ciężkiej pracy.

O Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus ubiegało się jeszcze sześć innych książek. W finałowej siódemce znalazły się powieści "Adam Kłakocki i jego cienie" Ihara Babkou z Białorusi, "Sąsiedzi i ci inni" Czecha Oty Filipa, "Ruta Tannenbaum" Miljenko Jergovića z Bośni, "Powrót do domu" Niemca Bernharda Schlinka oraz książki polskich autorów "Gulasz z turula" Krzysztofa Vargi i "Bambino" Ingi Iwasiów.

Josef Skvorecky

Czeski pisarz emigracyjny. Urodził się w 1924 r. w Nachodzie. Debiutował w 1958 roku powieścią "Tchórze, którą komunistyczne władze Czechosłowacji uznały za polityczny skandal. Skvorecky rozliczał w niej czeską klasę średnią za konformizm i asekuranctwo w czasie II wojny światowej. Pisarz wyemigrował z Czech w roku 1968. Z żoną pisarką Zdeną Salivarovą zamieszkał w Kanadzie. Założyli w Toronto wydawnictwo Sixty-eight Publishers" specjalizujące się w czeskiej literaturze emigracyjnej. W roku 1978 komunistyczne władze odebrały pisarzowi czechosłowackie obywatelstwo. Skvorecky jest autorem m.in. "Batalionu czołgów", a także powieści przygodowych i kryminalnych.