KGHM: kolos na miedzianych nogach

KGHM jest dziewiątym na świecie producentem miedzi i drugim pod względem produkcji srebra . Przychody ze sprzedaży tych metali stanowią w ponad 93 proc. źródło przychodu spółki. Gdy na rynku surowców panuje hossa, rośnie zysk spółki. Gdy notowania miedzi zniżkują, spada. Tak było w 2008 r., kiedy cena miedzi spadła w ciągu trzech miesięcy z 7,3 tys. dol. do 2,8 tys. dol. Gdyby ten poziom utrzymał się dłużej, KGHM zacząłby ponosić ogromne straty.

• KGHM wydobywa miedź najdrożej na świecie. Sześć lat temu produkcja tony miedzi kosztowała kombinat 6,6 tys. zł, obecnie - już dwa razy więcej - ok. 13 tys. zł. Miedź wydobywana jest z coraz głębszych pokładów, ale największy wpływ na cenę mają rosnące koszty pracy.

• Przeciętne wynagrodzenie w KGHM to 8,7 tys. zł (średnia krajowa - 3,2 tys. zł). Składa się na nie aż 18 pensji. Dostają je wszyscy pracownicy (wymogły to kilka lat temu związki zawodowe). To oznacza, że np. sekretarka dostaje trzynastą i czternastą pensję, tak jak górnik czy hutnik. Kolejne cztery pensje to nagroda z zysku. Do tego dochodzą liczne świadczenia socjalne, tzw. kredkowe (wyprawka dla każdego dziecka w rodzinie - ok. 1,8 tys. zł), wczasy pod gruszą, dofinansowanie do kolonii i deputat węglowy, który otrzymują nawet emeryci. Dzisiaj jest ich więcej niż pracowników KGHM.

• Związkowi zawodowe domagają się kolejnych podwyżek . Ale związkowcy zarabiają więcej niż dobrze. Ryszard Kurek, zastępca przewodniczącego Związku Zawodowego Pracowników Przemysłu Miedziowego, dostał w 2009 r. 282 tys. zł. Leszek Hajdacki, który jest również wiceszefem ZZPPM, zarobił 237 tys. zł, a Józef Czyczerski, przewodniczący miedziowej „Solidarności” - 197 tys. zł. Cała trójka od lat nie przepracowała pod ziemią ani jednego dnia. Są oddelegowani na etaty związkowe, podobnie jak 38 innych związkowców. Ich pensje jednak są naliczane tak, jakby pod ziemią pracowali cały czas.

• Ile się da, wyciskały z KGHM również zarządy. Za kadencji kierującego w latach 2004-05 Wiktora Błądka dyrektorzy i jeden z wiceprezesów KGHM wypłacili sobie 24 mln zł pod pozorem „pomysłów racjonalizatorskich” w firmie. Polegał on na ciaśniejszym ustawieniu wanien, w których odbywała się produkcja miedzi , tak by zmieściło się ich więcej.

• Państwo sprawuje rzeczywistą kontrolę nad spółką , choć do skarbu państwa należy tylko ok. 32 proc. akcji KGHM (pozostały akcjonariat jest zbyt rozdrobniony). Zarządy KGHM wymieniały się więc po każdych wyborach parlamentarnych, a także nierzadko w trakcie kadencji. W ciągu ostatnich sześciu lat KGHM miał pięciu różnych prezesów. Mirosław Krutin, poprzednik obecnego prezesa, musiał odejść w 2009 r., bo ugiął się pod żądaniami związkowców i przyznał 5 tys. zł każdemu z pracowników. Związkowcy otwarcie walczą o podwyżki, bo mają świadomość tego, że państwo przeznacza co roku ogromne dywidendy z zysku, zamiast pozostawić te pieniądze w spółce na inwestycje. W latach 2004-09 państwo wypłacało od 47 do nawet 100 proc. zysku, zeszłym już tylko 23 proc.

• KGHM - na posyłki państwa. Latem 2007 r. rząd PiS chciał przejąć elektrownię Pątnów-Adamów-Konin. Należała ona w części do Elektrimu kontrolowanego przez Zygmunta Solorza. Dawid Jackiewicz, ówczesny wiceminister skarbu, mówił, że KGHM odkupi udziały od Solorza, nawet jeśli miałby za nie przepłacić. W tym roku KGHM ma kupić 11 proc. udziałów prywatyzowanego Tauronu. Zarząd spółki tłumaczy to chęcią wejścia w branżę energetyczną. Ale niektórzy analitycy uważają, że kryje się za tym polityka i chęć utrzymania przez rząd „sreber rodowych”.

• Pokłady miedzi na Dolnym Śląsku skończą się za 30-40 lat. Do tego czasu trzeba będzie znaleźć i eksploatować nowe złoża albo znaleźć inne źródła przychodu. Kolejne zarządy próbowały w ostatnich latach zdywersyfikować źródła przychodu, ale żaden nie był w stanie przeprowadzić strategii do końca, bo za krótko kierował spółką.