Kardasz Maria

Wspomnienie (2.07.1912 - 4.09.1993)

Kardasz Maria z Wajdów. Pół wieku życiem i pracą związana ze Zgorzelcem

Maria z Wajdów Kardaszowa urodziła się w Chyrowie, położonym w województwie lwowskim, 2 lipca 1912 roku i była jedyną córką Antoniego Wajdy i Marii Staniec. Wcześniej urodzili się brat Stanisław, przed wojną Burmistrz Sambora, więziony w kijowskim więzieniu i zesłany do obozu w Temir Tou w Kazachstanie. Zmarł z wycieńczenia, mając zaledwie 43 lata w Usz Tobe ob. Ałmaatyńska. Drugi brat Roman w 1939 roku aresztowany i zesłany na Sybir, przeżył Workutę, przeszedł szlak bojowy z Andersem, był twórcą i budowniczym Polskiego Instytutu Społeczno- Kulturalnego w Londynie i profesorem tamtejszej wyższej uczelni. Trzeci brat Kazimierz z oddaniem całe dorosłe życie wypełniał posłanie nauczyciela i wychowawcy w Zespole Szkół w Przemyślu. Czwarty brat Jan, lotnik aresztowany i osadzony w Waldbergu. Po wojnie nie miał już zdrowia, by wrócić do lotnictwa. Wszyscy byli absolwentami Gimnazjum Jezuickiego w Chyrowie

Maria doświadczała matczynej miłości bardzo krótko, bo gdy miała 11 lat, Jej Matka zmarła wycieńczona chorobą i troską po utracie czwórki innych małych dzieci.

Maria z Wajdów Kardaszowa ukończyła prywatne Seminarium Nauczycielskie

przy Klasztorze Sióstr Benedyktynek w Przemyślu i do wojny pracowała jako nauczycielka w powiecie przemyskim. W lipcu 1945 roku przyjechała nad Nysę do Zgorzelic, którą w kwietniu 1945 roku forsował Jej Mąż Józef Kardasz, pierwszy dowódca Straży Granicznej, późniejszy osadnik wojskowy i do emerytury nauczyciel.

Maria Kardasz już w sierpniu 1945 roku wspólnie z czwórką innych nauczycieli organizowała pierwszą w mieście i powiecie Szkołę Podstawową nr 1 w Zgorzelicach nad Nysą, które w 1946 roku dopiero nazwano Zgorzelcem.

Maria Kardasz uczyła w szkole geografii i gdy tylko nadarzyła się sposobność, ukończyła Studium Nauczycielskie. Gdy w roku 1954 w miejsce Szkoły Podstawowej nr 1 utworzono

Liceum Pedagogiczne ze Szkołą Ćwiczeń, uczyła geografii, przygotowując jednocześnie

młodych adeptów do wykonywania zawodu nauczyciela z tego przedmiotu.

W latach sześćdziesiątych była instruktorem geografii w Powiatowym Ośrodku Metodycznym w Zgorzelcu i to właśnie dzięki Jej wielkiemu zaangażowaniu wielu młodych nauczycieli skorzystało z posiadanej wiedzy swojego metodyka.

Myślę, że jest jeszcze trochę żyjących osób w Zgorzelcu i na Dolnym Śląsku, którzy wyszli spod troskliwych i opiekuńczych skrzydeł Pani Marii Kardaszowej jako absolwenci Liceum Pedagogicznego, którym wpajała wiedzę, u których kształtowała mocne charaktery i postawy moralne.

Maria Kardasz i Jej Mąż, który także był nauczycielem, wychowywali z wielka troską czwórkę własnych dzieci, z których każde zdobyło wyższe wykształcenie i w swoim dorosłym życiu wykonywało zawód nauczyciela, ciesząc się zaufaniem i szacunkiem wśród swoich wychowanków i współpracowników.

Najmłodszy z synów jest czynny zawodowo do dzisiaj we wrocławskim środowisku akademickim.

We wrześniu 1993 roku Marię Kardasz obok najbliższych żegnała szkolna młodzież z macierzystej szkoły nr 1 ze swoimi nauczycielami i były przełożony i dyrektor, który przypomniał nad mogiłą, że to właśnie ś.p. Maria Kardasz pierwszą szkołę nad Nysą Łużycką jeszcze w Zgorzelicach nazwała Pierwszym Polskim Domem.

To On przypomniał pogrążonym w żałobie, że Maria Kardasz była pionierem oświaty na Ziemi Zgorzeleckiej i za Jej nieprzerwaną pedagogiczną pracę nauczyciela i wychowawcy, a także za dokonania pozazawodowe odznaczona została Złotym Krzyżem Zasługi, Medalami Za Zasługi dla Dolnego Śląska, Złotą Odznaką Związku Nauczycielska Polskiego i innymi wyróżnieniami.

Jednak najważniejszym odznaczeniem w życiu Marii Kardaszowej był Medal za 50-letnie Pożycie Małżeńskie.

Dzisiaj po piętnastu latach, gdy odeszła po ciężkiej chorobie, zostały nam w sercach Jej nauki

i pamięć, którą pielęgnujemy, bo jest najcenniejsza.