Willmann zostawił ślad - niezwykłe odkrycie w kościele

Wrocławscy historycy sztuki znaleźli na obrazie w ołtarzu głównym kościoła św. Antoniego odręczny podpis Michaela Willmanna, malarza nazywanego śląskim Rembrandtem. To sensacyjne odkrycie, już drugie w tej świątyni, ponieważ wcześniej obrazu nie przypisywano Willmannowi

Willmann jest najsłynniejszym malarzem Śląska, zaliczanym do ekstraklasy europejskiego baroku. Jednak we wrocławskich kościołach nie ma ani jednego obrazu mistrza. Kolekcję 37 płócien posiada Muzeum Narodowe, dwa są w klasztorze Urszulanek, jeden u sióstr sercanek.

W styczniu tego roku na strychu kościoła św. Antoniego (przy ul. św. Antoniego, opiekują się nim paulini), został odnaleziony 41. wrocławski obraz Willmanna. Przedstawia św. Jana Kapistrana, który w 1453 roku odwiedził Wrocław i sprawił, że w mieście zapłonęły stosy. Na pl. Solnym najpierw spalono przedmioty zbytku, a potem Żydów.

Czytaj więcej o pierwszym odkryciu w kościele św. Antoniego

To odkrycie zadziałało jak kostka domina. Okazało się, że kościół św. Antoniego ma jeszcze kilka tajemnic godnych Indiany Jonesa.

- Przeczytałem w "Gazecie Wyborczej" o obrazie Willmanna na strychu. Spora sensacja, postanowiłem więc obejrzeć kościół. Poszliśmy razem z Arkadiuszem Mułą, historykiem sztuki z Biura Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, żeby zrobić dokumentację fotograficzną obrazów. To specjalne zdjęcia o bardzo wysokiej rozdzielczości. Fotografia płótna z ołtarza głównego ujawniła podpis sygnaturę Willmanna - mówi Grzegorz Zajączkowski, koordynator projektu "Szlak sakralnej sztuki barokowej im. Michaela Willmanna" (www.drogibaroku.org).

Obraz przedstawia "Wizję św. Antoniego Padewskiego" - według hagiografów franciszkański zakonnik ujrzał Dzieciątko Jezus, które powiedziało, że bardzo go kocha. W niemieckich źródłach płótno uchodzi za dzieło z warsztatu Willmanna, ale przypisywane było jego pasierbowi Johannowi Christophowi Lisce. Znawca Willmanna dr hab. Andrzej Kozieł z Uniwersytetu Wrocławskiego obejrzał sygnaturę i potwierdził wstępnie autorstwo mistrza.

- Przy podpisie widnieje data. Można odczytać tylko trzy cyfry: 169. Czwarta też jest prawdopodobnie dziewiątką. Źródła podają, że w 1699 roku ówczesny biskup wrocławski Franciszek Ludwik von Neuburg przeznaczył sporą sumę na wystrój kościoła św. Antoniego - opowiada Kozieł.

10 lat temu obraz był dokładnie oglądany przez historyków sztuki, ale nikt nie zauważył sygnatury. - Płótno jest bardzo zabrudzone i ciemne. Na dodatek w XIX wieku obraz został w głównych partiach przemalowany przez ówczesnych konserwatorów zabytków i trudno było zauważyć klasę Willmanna - tłumaczy dr Kozieł.

Podpis śląskiego malarza widnieje na kartce papieru wysuwającej się z księgi. - To część bardzo pięknej kompozycji. Na stole oprócz ksiąg leżą m.in.: czaszka, lilia, krucyfiks, różaniec, kałamarz z piórem. Każdy z tych przedmiotów ma znaczenie symboliczne, a razem tworzą piękną martwą naturę godną pędzla holenderskich mistrzów - opowiada dr Kozieł.

Zdaniem Kozieła płótno Willmanna wymaga oczyszczenia i konserwacji. - Przy okazji będzie można dokładnie je zbadać. Obraz, który został znaleziony w styczniu, ma już zrobioną analizę potwierdzającą autora. Teraz czas na "Wizję św. Antoniego".

W maju paulini przygotowują obchody jubileuszu 300-lecia konsekracji kościoła św. Antoniego. Organizują spotkanie znawców twórczości Willmanna, chcą wrocławianom pokazać, jak cenna jest świątynia, którą się opiekują. - Mimo że miała bardzo dramatyczną historię, jej wyposażenie zachowało się niemal w komplecie. Nawet ławki pochodzą z epoki baroku - mówi przeor o. Mariusz Tabulski.

Być może jeszcze przed rozpoczęciem obchodów paulini będą mogli się pochwalić odkryciem kolejnych skarbów w świątyni. Zdaniem Muły obraz przedstawiający śmierć św. Józefa z ołtarza bocznego został namalowany przez Johanna Claessensa, malarza pochodzącego Antwerpii, mogącego rywalizować z Willmannem. Jednak to obrazy mistrza Michaela będą najcenniejszymi klejnotami.

Zobacz panoramę kościoła św. Antoniego na www.wroclaw360.pl

Beata Maciejewska GW Wrocław on Facebook