Rektor PWr: nasze środowisko naukowe przeżywa kryzys

- W przypadku tworzenia spółki EIT Plus także zaczęło się od niewinnej deklaracji, a w konsekwencji Politechnika Wrocławska straciła pozycję beneficjenta w projektach badawczych wartych 400 mln zł. Dlatego deklaracji o zgodzie na powołanie jednego uniwersytetu bez akceptacji senatu nigdy bym nie podpisał - mówi prof. Tadeusz Więckowski, rektor Politechniki Wrocławskiej

Rektor politechniki uważa, że wrocławskie środowisko akademickie przeżywa kryzys. Jego przyczyną są m.in. spory wokół Wrocławskiego Centrum Badań EIT Plus. To wspólne przedsięwzięcie pięciu uczelni, prezydenta Wrocławia i marszałka województwa dolnośląskiego. Na Praczach Odrzańskich spółka ma wybudować nowoczesne centrum naukowe (ta część projektu nazywa się DolBioMat) oraz zrealizować dwa duże projekty badawcze - BioMat i Nanomat. W sumie na całe przedsięwzięcie przeznaczone jest ponad 700 mln zł.

Od półtora roku trwają spory między udziałowcami spółki. Rektor PWr twierdził, że jego uczelnia jest marginalizowana, mimo znaczącego udziału w przygotowaniach projektów badań. W efekcie zmieniono podział udziałów - dzisiaj 75 proc. udziałów mają uczelnie, najwięcej politechnika - 26 proc.

Mimo to naukowcy z politechniki nadal nie mogą startować w przetargach na projekty badawcze organizowane przez EIT Plus.

Podziały w środowisku naukowym zwiększyło podpisanie Deklaracji Pawłowickiej. To dokument zapowiadający dążenie uczelni do połączenia się, choć nieprzedstawiający żadnych konkretnych pomysłów i decyzji. Na początku lutego podpisali go rektorzy siedmiu uczelni, nie ma wśród nich Politechniki Wrocławskiej.

Rozmowa z prof. Tadeuszem Więckowskim, rektorem Politechniki Wrocławskiej

Tomasz Wysocki: Na początku lutego rektorzy siedmiu uczelni Wrocławia podpisali Deklarację Pawłowicką, w której jest mowa o ich połączeniu i powołania jednego, dużego uniwersytetu. Dlaczego Pan profesor nie przystąpił do tej deklaracji?

Prof. Tadeusz Więckowski: Politechnika nie została zaproszona do Pawłowic, porozumienie podpisano w tajemnicy przed nami. Dopiero dzień po spotkaniu dostałem e-mail od rektora Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. Marka Bojarskiego, że mogę do deklaracji przystąpić.

Poza tym to jest bardzo ogólny dokument i do dzisiaj nikt z nami na jego temat nie rozmawiał. Nie podpiszę dokumentu, kiedy nie wiem, co za nim stoi. To jest ważna, strategiczna decyzja dla przyszłości uczelni i nie powinien jej podejmować jednoosobowo rektor. W tej sprawie powinien się wypowiedzieć Senat uczelni, studenci. Dlatego uznałem, że jeżeli otrzymam dodatkowe dokumenty i informacje w tej sprawie, przedstawię je na posiedzeniu Senatu.

Chcę podkreślić, że idea jest bardzo interesująca i na pewno nad nią pochylimy głowy. Ubolewam jednak, że rektor jednej z największej uczelni na Dolnym Śląsku nie został zaproszony do Pawłowic.

Jednak dwaj rektorzy uczelni artystycznych, którzy zostali doproszeni dopiero później do tego grona, podpisali Deklarację. Poza tym - jak już Pan powiedział - to tylko ogólnikowe pismo, nie przedstawia gotowych rozwiązań, które mogłyby zagrozić autonomii PWr. Nie można było go podpisać, choćby po to, by nie pogłębiać i tak już głębokiego podziału wrocławskiego środowiska akademickiego?

Byłem świadkiem tworzenia spółki EIT Plus. W tym przypadku także zaczęło się od niewinnej deklaracji, a w konsekwencji Politechnika straciła pozycję beneficjenta w projektach badawczych wartych 400 mln zł. Dlatego takiej deklaracji bez akceptacji senatu nigdy bym nie podpisał. Może w poprzedniej kadencji rektor robił, co chciał. Ja konsultuję się z naszą społecznością. Poza tym szanuję swoje nazwisko. Podpiszę, a potem powiem: "nie zgadzam się"?

A może to, że nie został Pan profesor zaproszony, wynika ze złej atmosfery wokół spółki EIT Plus. W tej sprawie z bardzo wyraźnym podziałem: z jednej strony barykady jest Politechnika Wrocławska, z drugiej pozostałe uczelnie i władze miasta.

Nie ukrywam, że według mojej oceny wrocławskie środowisko akademickie przeżywa kryzys.

Jak teraz wyglądają relacje Politechniki Wrocławskiej i EIT Plus? Wiem, że prowadzone są negocjacje między instytucjami.

Negocjujemy warunki współpracy. Jeżeli spółka nie narzuci dodatkowych wymagań w stosunku do tego, co zawarła w umowach z Ministerstwem Nauki, jest duża szansa, że dziekani poszczególnych wydziałów i zespoły naukowców zdecydują się na udział w projektach. Spółka chciała nas zmusić do ukrytego kredytowania swojej działalności. Chciała nam płacić 80 procent kosztów badań, a resztę dopiero po ich zakończeniu, nawet za kilka lat. To znaczy, że 20 procent musielibyśmy właśnie kredytować. W przypadku Politechniki to 10 mln zł. W związku z tym wydziały musiały zdecydować się, czy w takich warunkach wystartują w przetargach. Jakiś czas temu na mój wniosek senat podjął uchwałę, aby mogły one zmieniać plan rzeczowo-finansowy i startować w tych projektach. Ale ostateczną decyzję podejmuje wydział i zespół badawczy. Innym problemem jest własność intelektualna.

Dlaczego inne uczelnie nie mają takich wątpliwości i biorą udział w przetargach?

Chyba jednak mają, bo wiele projektów nie zostało rozstrzygniętych. Akademia Medyczna zamiast w pięciu projektach wystartowała tylko w dwóch. Poza tym, nasi dziekani są osobami bardzo kompetentnymi i nie podejmą żadnej decyzji, która będzie ryzykowna dla przyszłości naszej uczelni. A jeśli inni decydują się na wejście w projekty, to ich sprawa. Ja nie narażę bezpieczeństwa Politechniki Wrocławskiej.

Te 10 milionów, które musielibyście wyłożyć na badania, to dużo dla uczelni?

Nam jest potrzebny każdy milion. Mamy gdzie je ulokować i nie musimy kredytować działalności innych podmiotów gospodarczych, do czego zresztą nie mamy w ogóle prawa.