Absurdalny przepis zatrzymał badania cytologiczne

Z profilaktycznej cytologii skorzystałoby więcej Polek, gdyby badanie mogły wykonywać położne. Ale stosowny certyfikat, którym można zdobyć tylko w jednym ośrodku, ma na Dolnym Śląsku zaledwie 21 położnych.

Aneta Hankus z Nowej Rudy jest położną od dziewięciu lat. Ma ustawowe prawo do wykonywania badań cytologicznych. Pracuje w przychodni, która jako jedyna w mieście robiła w 2009 r. badania przesiewowe wykrywające raka szyjki macicy. Jednak w tym roku położna nie zrobiła cytologii żadnej pacjentce. - Nie mogę. Zmieniły się przepisy. Mam prawo zbadać pacjentkę ze zwykłym skierowaniem, a tej z programu profilaktycznego już nie. To absurd.

Cytologię mógłby zrobić lekarz ginekolog, ale przyjmuje tylko raz w tygodniu przez dwie godziny. Tymczasem wiele kobiet, zwłaszcza ze wsi lub małych miasteczek, nie chodzi do ginekologa, bo się wstydzi. Chętniej poszłyby na cytologię do położnej, którą znają od lat. Hankus: - Tu się urodziłam, znam środowisko i zawsze zachęcałam kobiety do badań. Teraz nie mogę im już pomóc.

Dlaczego położna straciła prawo do badania?

W styczniu rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia prawo do pobierania materiału do badań cytologicznych dało tylko położnym, które uzyskały certyfikat Centralnego Ośrodka Koordynującego program wczesnego wykrywania raka szyjki macicy. COK działa w Poznaniu przy Ginekologiczno-Położniczym Szpitalu Klinicznym. Na kursy dla położnych dostaje pieniądze z resortu zdrowia - w ubiegłym roku pół miliona złotych. Położne szkolą się za darmo, ale muszą sobie opłacić podróż i ew. noclegi. Na zajęcia muszą pojechać dwa razy: jednego dnia na kilka godzin wykładów i ponownie na egzamin.

Aneta Hankus do Poznania się nie wybiera. - Nie zamierzam uczyć się tego, co od dawna umiem. Poza tym szkoliłam się na kursach we Wrocławiu. Na nowych przepisach stracą pacjentki, które teraz odprawiam z kwitkiem. Kolejny raz mogą nie przyjść - przewiduje Hankus.

Podnieść świadomość położnych

Wykładowcami podczas szkoleń w Poznaniu są niemal wyłącznie pracownicy COK, także jego kierownik prof. Marek Spaczyński: - Prelegentami są samodzielni pracownicy naukowi, których osobiście rekomenduję. Za wykład nie dostają dużo, może 300 zł. Ale są specjalistami najwyższej klasy.

Profesor podkreśla, że położne powinny stale się szkolić, bo postęp nauki jest niezwykle szybki i muszą być na bieżąco z nowinkami: - Nie mogą być jak szewc, który umie tylko buty podzelować. Trzeba podnieść ich świadomość.

Barbara Musiał, jedna z 21 dolnośląskich położnych z certyfikatem: - Cytologię robię już od 20 lat. Tak samo przed i po kursie.

Profesor Spaczyński uważa jednak, że tylko scentralizowane szkolenie przyniesie pożądany efekt. - Wcześniej szkoliły także wojewódzkie ośrodki koordynujące programy przesiewowe, ale niektórzy ich kierownicy nie mają nawet wykształcenia medycznego. Co mogą wiedzieć o cytologii?

Jolanta Kotowska, kierowniczka wrocławskiego ośrodka: - Program szkoleń, jakie prowadziliśmy przez dwa lata, zatwierdziło Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych. Naszymi wykładowcami byli m.in. profesorowie medycyny oraz położne z wieloletnim doświadczeniem.

Położne umieją robić cytologię

Do certyfikatów wydawanych przez COK inne zastrzeżenia ma Leokadia Jędrzejewska, konsultantka krajowa w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego. Jej zdaniem COK nie ma prawa poświadczać umiejętności, które położne zdobyły już przed kursem. W piśmie, jakie wysłała do resortu zdrowia, NFZ i samego COK podkreśla, że położne mogą robić cytologię, bo przewiduje to ustawa o zawodzie pielęgniarek i położnych. Pod listem podpisało się 170 położnych z Dolnego Śląska.

Resort zdrowia odpowiedział tylko, że nowe przepisy zaakceptowała Rada ds. Zwalczania Chorób Nowotworowych.

23,5 procent
Każdego roku na złośliwy nowotwór raka szyjki macicy zapada ok. 4 tys. Polek.
Połowa z nich umiera, bo chorobę wykryto za późno.
W ciągu czterech lat funkcjonowania programu badań przesiewowych cytologię zrobiło 23,5 proc. Dolnoślązaczek pomiędzy 25. a 59. rokiem życia.