Zanussiego sprawy istotne

MOJE FILMOWE HORYZONTY. Wydarzeniem wrocławskiego święta kina będzie z pewnością prezentacja dorobku Krzysztofa Zanussiego, obchodzącego 17 czerwca siedemdziesiąte urodziny.

Prawdą jest, że w ostatnich latach - poza filmami "Śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową" oraz "Persona non grata" - reżyser nie stworzył dzieł wybitnych i okres ten może nie należy do najlepszych w jego karierze, ale nie ulega wątpliwości, że Krzysztof Zanussi jest jednym z najważniejszych i najwybitniejszych reżyserów polskiego kina. Prawdą jest również to, że większość filmów Zanussiego jest dość łatwo dostępna (z okazji urodzin ukażą się specjalne wydania DVD), i że o twórcy "Barw ochronnych" powiedziano i napisano "prawie wszystko". Wydaje mi się jednak, że jego dzieło, szczególnie w kontekście ostatnich niesprawiedliwych i niezasłużonych ocen ze strony polskich mediów, potrzebuje nowego spojrzenia i odkrycia. (Film "Serce na dłoni" pokazywany zagranicą spotyka się z bardzo dobrym przyjęciem. Sam byłem tego świadkiem na festiwalu w Rzymie, gdzie widownia zgotowała twórcom owację).

Zacząłem poważnie zastanawiać się nad potrzebą zorganizowania retrospektywy filmów autora "Życia rodzinnego" na naszym festiwalu, czytając skrajne głosy o reżyserze zamieszczane na internetowym forum w reakcji na czyjąś propozycję zorganizowania przeglądu filmów Zanussiego we Wrocławiu. Kilka tygodni później miałem okazję przysłuchiwać się ponad dwugodzinnej dyskusji, jaka odbyła się z udziałem Krzysztofa Zanussiego, po pokazie jego filmu "Imperatyw" w gimnazjum, do którego uczęszcza mój młodszy syn Kuba. To była rozmowa o sprawach najistotniejszych: o Bogu, o tajemnicy śmierci, sensie życia, dążeniu do nieosiągalnego ideału, wątpieniu, błądzeniu, o być czy mieć, prawie do niezależnych sądów, kompromisach w życiu. Te odwieczne tematy porusza Zanussi w swoich filmach. Pomyślałem wówczas, że w naszym festiwalu uczestniczy mnóstwo młodych ludzi zmagających się z życiem i Bogiem, szukających odpowiedzi na zasadnicze pytania. Oglądając w młodości "Iluminację", czy trochę późniejszą "Spiralę", odnajdywałem w nich siebie, swoje niepokoje, wybory i poszukiwania. Zanussi prawie w każdym ze swoich filmów stawia zasadnicze pytania i zmusza do szukania na nie odpowiedzi. Bohaterowie jego filmów dokonują często wyborów, które nie poddają się jednoznacznym ocenom moralnym. Po "Spirali" nie mogłem dojść do siebie przez dłuższy czas, przestałem chodzić na uczelnię, buntowałem się przeciwko porządkowi życia, które prowadzi do śmierci. Jednocześnie ten właśnie film, jak nic przedtem (może tylko oglądany wcześniej Bergman, ale tylko intuicyjnie) i potem, uświadomił mi nieuchronność śmierci, ale też oswoił z koniecznością śmierci. Kino Zanussiego jest zwierciadłem pomagającym rozpoznać siebie i życie. Mam nadzieję, że do tego też posłuży widowni wrocławskiego festiwalu, której dzisiaj nikt już nie traktuje poważnie i o problemach której dzisiaj nikt już nie mówi...Szkoda, że to wszystko, co kiedyś było w obiegu powszechnym, teraz jest tylko w obiegu elitarnym.

Podczas festiwalu będzie można zobaczyć przegląd fabularnej twórczości Krzysztofa Zanussiego, na którym zostaną pokazane również jego mniej znane, niedostępne w Polsce utwory, jak chociażby zrealizowane w Niemczech: "Drogi wśród nocy", "Niedostępna", "Sinobrody", "Imperatyw", "Paradygmat", "Wygasłe czasy" czy "Długa rozmowa z ptakiem". Na koniec retrospektywy pokazany zostanie film "Rewizyta", do którego Zanussi właśnie rozpoczyna zdjęcia . Będzie to światowa premiera tego filmu. Odbędą się także spotkania z zaproszonymi przez reżysera gośćmi: aktorami, przyjaciółmi, stałymi współpracownikami i krytykami. Na festiwalu będzie miała premierę książka Stanisława Zawiślińskiego "Zanussi - przemiany". Reżyser ma być obecny we Wrocławiu prawie przez cały festiwal.



9. Międzynarodowy Festiwal Filmowy Era Nowe Horyzonty odbędzie się we Wrocławiu w dniach 23 lipca-2 sierpnia.



Więcej - www.enh.pl