Do dolnośląskich wód jadą po cud

"Kąpać się trzeba w stanie cielesnego i umysłowego spokoju. Trwanie kąpieli krótkie lub dłuższe będzie zależało od osobowości, konstytucji, temperamentu i cierpienia" - zalecano przed wiekiem kuracjuszom śląskich uzdrowisk. Dziś mają do dyspozycji dziesiątki zabiegów, jedyną w kraju komorę hiperbaryczną i najgorętsze w Polsce wody termalne

Na Dolnym Śląsku leczyć można prawie wszystko. Walory naszych wód mineralnych i klimatu doceniają także kuracjusze z zagranicy. Przyjeżdżają do nas z Emiratów Arabskich, Norwegii, Izraela, Finlandii, Kanady, a nawet z sąsiednich Czech, które same mają słynne uzdrowiska.

Cieplice-Zdrój - oczy pod nadzorem

To jedyne uzdrowisko w Polsce, w którym za pomocą zabiegów balneologicznych leczy się schorzenia okulistyczne. Oczy nawilża się aerozolem z leczniczych wód oraz okłada sterylną borowiną, która działa przeciwzapalnie i regenerująco (wskazana przy zapaleniu spojówek, zmianach rogówki, po operacji usunięcia zaćmy).

Cieplice, gdzie kuracji zażywali Radziwiłłowie, Czartoryscy i Marysieńka Sobieska z liczną świtą, są uzdrowiskową dzielnicą Jeleniej Góry, wzmiankowaną już w 1281 roku. - Wciąż spieramy się z Lądkiem, czy to my, czy oni jesteśmy najstarsi w Polsce - śmieje się Zbigniew Muczyński, szef marketingu.

Przed wiekiem atrakcją Cieplic był coroczny jarmark Tallsackmarkt, z wyśmienitymi piernikami oraz największa w Europie prywatna kolekcja ornitologiczna ze zbiorów Schaffgotschów, do których należało uzdrowisko. Występujące tu najgorętsze w Polsce (o temperaturze 90 stopni Celsjusza) fluorkowo-krzemowe wody zapobiegają tworzeniu się kamieni nerkowych, poprawiają mineralizację kości i przeciwdziałają próchnicy zębów. Z dobroczynnego wpływu wód i klimatu korzystają także dzieci: w szpitalu uzdrowiskowym Małgosia leczą się z reumatoidalnego zapalenia stawów, schorzeń ortopedycznych i chorób górnych dróg oddechowych.

Duszniki-Zdrój - mięsienie i tuczenie

"Półkąpiółki, tusze wszelkiego rodzaju, mięsienie (masaże), kuracye mleczne (mleko krowie, kozie, owcze, ośle) oraz leczenie przez tuczenie" - oferowano przed wiekiem kuracjuszom przybywającym do Reinerz, dzisiejszych Dusznik-Zdroju. W trosce o gości w 1876 roku woźnicom zabroniono trzaskania batem, a paniom spacerowania w sukniach z trenem po parku, aby nie wznosiły kurzu. Z silnie bodźcowego klimatu, pobudzającego produkcję czerwonych ciałek krwi, korzystał m.in. młodziutki anemiczny Chopin. "Tu dopiero kiepska dęta muzyka z kilkunastu karykatur w rozmaitym guście złożona przygrywa wolno spacerującym" - pisał do przyjaciela.

"Reinerz położone 568 metrów ponad poziomem morza (równa się położeniem swojem Interlaken w Szwajcarii) jest nie tylko najwyżej położoną, ale zarazem najskuteczniejszą miejscowością kąpielową Ślązka, w ogóle całych Niemiec. Świerkową i jodłową wonią przepełnione powietrze ułatwia oddychanie. Każdy nowo przybyły kuracyusz czuje się odrodzonym" - donosił przewodnik z początku XX wieku. Świerk wykorzystuje się do tej pory: uspokajające kąpiele w brunatnym wywarze z igliwia to specjalność uzdrowiska, jedyna w Polsce. W Dusznikach leczy się dziś głównie schorzenia gastrologiczne, ginekologiczne i dróg oddechowych.

Kudowa-Zdrój - kilogramy do zrzucenia

Choroby kardiologiczne i dróg oddechowych, problemy z tarczycą i nadwagą to specjalność uzdrowiska. Wkrótce w Kudowie powstanie centrum leczenia otyłości u dzieci i młodzieży. Z porad dietetyków i fizykoterapeutów korzystali tu już goście z Arabii Saudyjskiej i królestwa Jordanii, gubiąc w ciągu pół roku po 50 kg. Bogatymi w żelazo wodami leczy się tu także anemie.

Lądek-Zdrój - rozkosze w marmurach

Wizytówką uzdrowiska jest XIX-wieczny zakład kąpielowy Marienbad, dziś Wojciech, o oszałamiającym przepychem neobarokowym wnętrzu. Goście kąpią się w marmurowym basenie pod kopułą kapiącą od ozdób, w ciepłej wodzie termalnej. Lądek stoi na termach: lecznicze wody doprowadza się także do marmurowych wanien, do zażywania kąpieli perełkowych (ozonowanych). Do Bad Landeck zjeżdżali Johan Wolfgang Goethe, królowa Luiza, John Adams, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych, król pruski Fryderyk Wilhelm III, który podczas kilkutygodniowej kuracji spotkał się tu z carem Aleksandrem I.

W górskim, silnie bodźcowym klimacie leczy się m.in. osteoporozę, choroby ortopedyczne i reumatyzm za pomocą kąpieli, okładów z borowiny (sprowadzanej z Kołobrzegu) oraz inhalacji w tzw. emanatorium: przy długim stole znajduje się kilkanaście stanowisk, przy których pacjenci wdychają mieszankę radonu i powietrza. Bardzo popularne są kąpiele w wodach radonowych, które regenerują układ kostny, łagodzą stany zapalne skóry i leczą męską niepłodność. Wyjątkowo duże stężenie radonu znajduje się pod domem uzdrowiskowym Jerzy, wzmiankowanym już w średniowieczu (w zabytkowym budynku wciąż sprawdzają się stuletnie miedziane wanny). W basenie, który w tym roku ma zostać gruntownie wyremontowany, osobno pławią się nagie panie (godz. 11-12) i panowie (godz. 13-15).

Wzmiankowane już w XIII wieku jedno z najstarszych polskich uzdrowisk 9 maja 1945 zostało zaanektowane przez Armię Czerwoną, która zajęła część zakładów leczniczych dla swoich potrzeb i trzymała je aż do 1991 roku. - Rosjanie, którzy reperowali tu zdrowie, mieli swój szpital, sklepy i cieszący się wielką popularnością festiwal piosenki radzieckiej, na który przyjeżdżały takie sławy jak Ałła Pugaczowa i Żanna Biczewska - opowiada Zbigniew Piotrowicz, prezes uzdrowiska Lądek-Długopole. - Reliktem z tamtych czasów jest wciąż istniejąca linia autobusowa do Legnicy, gdzie znajdował się sztab Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Lądek tworzy jedną spółkę z Długopolem-Zdrój, które od pół wieku specjalizuje się w leczeniu chorób wątroby. Osobliwym zabiegiem, zwanym wywoływaniem duchów, są suche kąpiele dwutlenkiem węgla skuteczne przy leczeniu żylaków, miażdżycy tętnic i nadciśnienia.

Polanica-Zdrój - nos do korekty

Ma łagodniejszy klimat niż pobliskie Duszniki. Od lat wyspecjalizowała się w leczeniu chorób serca. Już w międzywojniu cieszyła się w Europie doskonałą renomą uzdrowiska kardiologicznego. Tu znajduje się jeden z lepszych w Polsce szpitali wczesnej rehabilitacji kardiologicznej, do którego trafiają pacjenci w trzy-cztery doby po zawałach, operacjach, by-passach. Schorzenia gastrologiczne leczy się m.in. wodami ze źródeł Wielka Pieniawa i Józef. Wielu klientów, zwłaszcza panie, przy okazji kuracji korzystają ze znanego szpitala chirurgii plastycznej; popularne są zwłaszcza korekty nosa.

Przerzeczyn-Zdrój - najmniejszy, najbliżej

Najmniejsze polskie uzdrowisko leży najbliżej Wrocławia (50 km). - Wrocławianie wpadają do nas, żeby skorzystać z jednodniowych zabiegów albo z basenu wypełnionego wodą mineralną, ze stanowiskami do masażu, przystosowanego dla osób niepełnosprawnych - opowiada Jarosław Chłopek z działu marketingu.

Podobno tutejsze wody lecznicze odkryto przypadkiem, podczas poszukiwania kamieni szlachetnych (znaleziony tu chryzopraz został ofiarowany Fryderykowi Wielkiemu i zdobił koronę królów pruskich). Kąpiele w bogatych w wapń i magnez wodach poprawiają krążenie, zmniejszają bóle stawowe, regulują gospodarkę hormonalną, działają odczulająco i wyrównują ciśnienie.

Szczawno-Zdrój - pod ciśnieniem

Szczawno jest jedynym uzdrowiskiem, w którym znajduje się komora hiperbaryczna: pacjenci z astmą, nieżytem oskrzeli i rozedmą płuc poddawani są podwyższonemu ciśnieniu atmosferycznemu, co powoduje lepsze utlenienie krwi, zmniejszenie obrzęków, rozszerzenie dróg oddechowych. Z kolei chorzy z problemami reumatoidalnymi są poddawani terapii w kriokomorze: kilkuminutowy pobyt w -120 stopniach znosi ból, rozluźnia mięśnie, podnosi sprawność organizmu.

W styczniu tego roku w Jedlinie-Zdroju, która jest częścią uzdrowiskowej spółki, uruchomiono nowoczesny oddział wczesnej rehabilitacji kardiologicznej. Uzdrowisko wyspecjalizowane w leczeniu chorób przewodu pokarmowego, układu oddechowego i dróg moczowych korzysta przede wszystkim z wód wodorowo-węglowo-sodowo-wapniowych. Tutejszą wodę butelkowaną już w XIX wieku rozsyłano nie tylko po Niemczech, ale również eksportowano do Rosji, Szwajcarii i Anglii; kilka skrzyń z wodą mineralną wysłano nawet do Chin.

Dziś wykorzystuje się ją do kąpieli, inhalacji i kuracji pitnej. Przed dwoma wiekami oprócz wody do leczenia zjeżdżających tu suchotników stosowano także serwatki - w Szczawnie znajdował się największy w Niemczech instytut serwatkowy, z własną hodowlą kóz, krów, oślic i owiec.

Świeradów-Zdrój - okłady z kawioru

Kąpiele w piwie, masaże gorącymi kamieniami, okłady z alg, kawioru i czekolady - w styczniu w Domu Zdrojowym otwarto kompleks SPA w stylu japońskim. To kolejna z atrakcji położonego na uboczu uzdrowiska. Także od stycznia gości przyciąga inwestycja Sobiesława Zasady - pierwsza na Dolnym Śląsku ośmioosobowa kolej gondolowa wwozi narciarzy na dwuipółkilometrową trasę, oświetloną i sztucznie dośnieżaną.

- Zależy nam, żeby przyciągnąć klientów komercyjnych, którzy na razie stanowią 15 proc. naszych gości - mówi Andrzej Skowron, członek zarządu uzdrowiska Świeradów-Czerniawa. - Chcemy, by te proporcje się zmieniły: pół na pół. Próbujemy sprzedawać się na targach w Polsce, Dreźnie, Berlinie. Mamy umowy z niemieckimi biurami podróży, którym zapewniamy stosowne prowizje. Przyjeżdża do nas zachodnia Polska: Szczecin, Wielkopolska, Wrocław.

Goście zażywają kuracji, spacerując po najdłuższej na Dolnym Śląsku (80 m), XVIII-wiecznej modrzewiowej hali. Tutejsze wody radonowe (uzdrowisko ma koncesję na wydobycie z 11 źródeł), stosowane do kąpieli, inhalacji i picia, podnoszą poziom hemoglobiny, działają korzystnie na układ krążenia, obniżają ciśnienie i poziom cukru. W pobliskiej Czerniawie, która jest częścią uzdrowiska, leczy się dzieci z astmą i innymi schorzeniami dróg oddechowych.

Zobacz też: Krótki alfabet kuracjusza