Jakuszyce. Tu sezon narciarski trwa do połowy kwietnia

Śnieg zalega tutaj wyjątkowo długo. Trenuje tu Justyna Kowalczyk. W tym roku właśnie tu zostanie po raz pierwszy w Polsce rozegrany Puchar Świata

Jest kilka powodów, dla których w Jakuszycach warto bywać zimą. Pierwszy to pewność, że zawsze jest śnieg - w generalnie bezśnieżnym tegorocznym grudniu właśnie tu trenowała Justyna Kowalczyk. Drugi to mnogość tras i pewność, że będą przygotowane. Trzeci - górskie widoki, cisza i krystaliczne powietrze. Nie wspominając o innych walorach, takich jak kilkanaście wypożyczalni sprzętu narciarskiego oraz jedyne w swoim rodzaju biszkoptowe naleśniki z jagodami, na które Czesi, Niemcy i Polacy schodzą do pobliskiej Chatki Górzystów. Klimatyczna Chatka jest jedynym budynkiem ocalałym z przedwojennej osady na Hali Izerskiej, gdzie dojdziemy na nartach z Polany Jakuszyckiej bardzo malowniczą drogą wzdłuż granicznej rzeki Izery. Inna, wyjątkowo popularna pięciokilometrowa trasa z Polany wiedzie do przedwojennego schroniska Orle.

Edwardom ku pamięci

Jakuszyce, najwyżej położona dzielnica Szklarskiej Poręby, to przede wszystkim centralna Polana oraz trasy biegnące wokół przez Góry Izerskie - siedmioipółkilometrowa jest dla wyczynowców, posiada homologację Międzynarodowej Federacji Narciarskiej FIS (tam będzie rozgrywany lutowy Puchar Świata), pięciokilometrową przeznaczono do biathlonu. Najpopularniejsze trasy spacerowe, aż 60 kilometrów, podzielono na odcinki o dość oryginalnych nazwach. Trasa zwana dziś PGE, kiedyś była Wołgą.

- Bo szło się i szło, dłużyła się strasznie - wyjaśnia Julian Gozdowski, prezes Stowarzyszenia "Bieg Piastów", które zarządza Polaną. Trasa Edwardów honoruje dwóch leśników, którzy pomagali przy jej wytyczaniu, Justynki - naszą olimpijkę, a Marszałkowska - licznych życzliwych marszałków, łącznie z obecnym, który też biega.

Trasa Bez Łaski biegnie nieco inną drogą niż pierwotnie. Kiedy pracownicy tutejszej, najwyżej położonej w Polsce kopalni kwarcu odśnieżyli drogę i za nic mieli racje biegaczy, trasę nieco przesunięto - bez łaski. Trasa Dzielne Klapki upamiętnia pewną dziennikarkę telewizyjną, która na niebotycznych obcasach sprawnie radziła sobie w górskim terenie.

Wszystkie trasy są oznakowane i perfekcyjnie przygotowane. Codziennie wieczorem, a jeśli w nocy pada, to także o świcie, ratrak równa śnieg i zakłada ślad dla biegaczy. Część tras możemy sobie przedłużyć, przechodząc na czeską stronę.

Biegun zimna straszy w lipcu

Sezon narciarski trwa tutaj do połowy kwietnia, ale jeszcze 2 maja wytrwali przyjeżdżają na majówkę na ostatnich łatach śniegu. Bo Jakuszyce to klimatyczny fenomen. - Są częścią Gór Izerskich, czyli pierwszej górskiej bariery na zachodzie Polski, na którą trafiają wędrujące z zachodu fronty atmosferyczne - wyjaśnia dr Janusz Czerwiński, geograf. Efekt? Masy chłodnego powietrza spiętrzają się, dając wyjątkowo dużo opadów. Śnieg utrzymuje się tu średnio aż przez 110 dni w roku. - Łagodnie ukształtowany teren pełen zagłębień sprawia, że te chłodne masy powietrza zalegają bardzo długo. Dlatego jest tu zimniej niż na przykład w Karpaczu, który leży wyżej. Temperatury w Górach Izerskich są niższe niż na przykład w Tatrach na tej samej wysokości - dodaje geograf.

Góry Izerskie są biegunem zimna w zachodniej Polsce. W 1996 roku w lipcu na Hali Izerskiej było minus pięć stopni Celsjusza, a w grudniu tego samego roku minus 37 stopni. Korzystają na tym narciarze, bo nawet jeśli gdzie indziej nie ma śniegu, to na Polanę można jechać prawie w ciemno.

Tylko za pozwoleniem

- Nie ma pojęcia geograficznego "Polana Jakuszycka". To nazwa zwyczajowa, która przyjęła się w ciągu ostatnich 30 lat. Na starszych mapach w ogóle nie figuruje - wyjaśnia Julian Gozdowski, komandor Biegu Piastów, który należy do Worldloppet, federacji zrzeszającej 15 największych biegów na świecie.

Zaczęło się od Jerzego Lechowicza, leśnika i skoczka narciarskiego, który po wojnie przyjechał z Zakopanego i osiadł w Szklarskiej Porębie. W miejscu po dawnej niemieckiej skoczni zbudował nową. Propagował skoki, które były jego ulubioną dyscypliną, ale przy okazji również biegi.

- Nie było tu wcześniej tradycji biegów narciarskich. Zapoczątkował je dopiero Lechowicz, który zauważył, że śnieg jest tu zawsze bardzo długo - dodaje komandor.

Pierwsi biegacze na deskach pojawili się w latach 60., tam, gdzie teraz jest start Biegu Piastów, czyli na Polanie Maliszewskiego (to także nazwa potoczna, od nazwiska leśnika ze Szklarskiej Poręby). Z czasem trasy przeniesiono na sąsiednią polanę, nazwaną Jakuszycką. Na początku nie było na niej nic, tylko podmokłe tereny i przewrócone drzewa. Leśnicy pozwolili przyciąć gałęzie, na których biegacze wieszali ubrania - tak powstała pierwsza szatnia na polanie. Narty smarowało się nad ogniskiem, a biegać można było pod warunkiem posiadania przy sobie dowodu osobistego. - A także pozwolenia z zakładu pracy. Dyrektor wypisywał delegację na taki wypad. Wszystko przez to, że to teren przygraniczny i strażnicy mieli nas na oku - opowiada Gozdowski.

W pierwszych zawodach na Polanie ścigano się skromnie, na kilka kilometrów. Dziś na renomowany Bieg Piastów, który stał się niemal synonimem Polany i jest największą i najstarszą taką imprezą w Polsce (organizowany od 1976 roku), przyjeżdżają w marcu tysiące narciarzy z całego świata.

Do Jakuszyc warto wybrać się między innymi Koleją Izerską, wybudowaną przed wiekiem i uruchomioną niedawno po 66 latach bezczynności. Niezwykle widowiskowa trasa biegnie z Jeleniej Góry, przez Szklarską Porębę, Harrachov, do czeskiego Korenova, a jeden z przystanków wypada właśnie na Polanie Jakuszyckiej.

Aneta Augustyn: Szusować każdy może!

Kiedyś nie było dla mnie zimy bez nart zjazdowych, teraz nie wyobrażam sobie białego sezonu bez biegówek. Gorliwość neofity spotęgowała jeszcze frajda z pierwszego startu w ubiegłorocznym Biegu Piastów.

Narciarstwo biegowe odkryłam dużo później od alpejskiego i z każdym zimowym weekendem spędzonym "w śladzie" coraz bardziej upewniam się, że to jest to. Bo podczas marszu lub biegu na nartach harmonijnie pracuje całe ciało, bo ryzyko kontuzji jest minimalne, bo z kolejnymi kilometrami nawijanymi na ślizgi odkrywam nowe tereny.

W cyklu tekstów, które co piątek aż do marca będziemy publikować w "Gazecie", spróbujemy niedowiarków przekonać do narciarstwa biegowego. Teraz piszemy o Jakuszycach, jednym z najlepszych narciarskich ośrodków biegowych w Europie. Jestem jego orędowniczką nie tylko ze względu na znakomicie przygotowane trasy, urodę gór i to, że zawsze można tam liczyć na śnieg. Liczy się także niezwykle serdeczna atmosfera wśród mijanych tam narciarzy, którzy witają się, ustępują sobie miejsca, dziękują wzajemnie. I to jest kwintesencja tego miejsca: Jakuszyce po prostu mają klasę.